Wiek pacjenta może decydować o tym, jakie mutacje napędzają czerniaka

Naukowcy z Uniwersytetu Yale odkryli, że znaczenie mutacji w genach BRAF i NRAS w czerniaku zmienia się wraz z wiekiem chorego. BRAF odgrywa większą rolę u osób młodszych, a NRAS – u starszych, co może mieć wpływ na dobór terapii celowanych.

Co ustalili badacze

Medycyna precyzyjna polega na dopasowaniu leczenia do zmian genetycznych w guzie nowotworowym. Zespół z Yale zauważył, że jedna z mutacji w genie BRAF była silniej „wspierana” w guzach młodszych pacjentów, a z wiekiem jej znaczenie malało. W przypadku mutacji w genie NRAS obserwowano odwrotną tendencję: stawały się ważniejsze u osób starszych. Wyniki opublikowano 6 listopada w czasopiśmie „Science Advances”.

Do analizy wykorzystano dane z dwóch publicznych baz, The Cancer Genome Atlas oraz Project GENIE, prowadzonej przez Amerykańskie Towarzystwo Badań nad Rakiem. Objęły one około 5,5 tys. próbek czerniaka od pacjentów w różnym wieku – od osób poniżej 40. roku życia po tych, które skończyły 60 lat.

Częsta mutacja nie zawsze oznacza ważną

Dawniej zakładano, że jeśli dana mutacja występuje w guzach bardzo często, to daje komórkom nowotworowym przewagę. Czasem tak jest – przykładem jest gen P53, często zmutowany w wielu nowotworach. Jednak, jak wyjaśnia prof. Jeffrey Townsend, autor senior badania, mutacja może być częsta także dlatego, że po prostu powstaje w komórkach szybciej niż inne.

Dlatego badacze zastosowali model obliczeniowy, który uwzględnia, jak często dana mutacja powstaje naturalnie. Pozwoliło to oszacować, na ile siła selekcji, czyli korzyść dla rozrastającego się guza, jest rzeczywiście związana z konkretną zmianą. Autorzy łączą wyniki z hipotezą, że ryzyko raka rośnie z wiekiem nie tylko przez mutacje w samych komórkach nowotworowych, ale też przez uszkodzenia i zaburzenia w otaczającej tkance.

Znaczenie dla leczenia i badań klinicznych

Istnieją leki celowane na BRAF. Jeśli ta mutacja ma mniejsze znaczenie w guzach starszych osób, terapie te mogą u nich działać słabiej niż u młodszych. Townsend zwraca uwagę na jeszcze jeden problem: do badań klinicznych często nie włącza się osób z chorobami współistniejącymi, co przesuwa próbę w stronę młodszych uczestników. Gdy lek trafia już do użytku, stosuje się go głównie u starszych, bo to oni stanowią większość chorych na nowotwory.

Badacz podkreśla: „Powinniśmy pamiętać, że skuteczność leków celujących w te mutacje może zależeć od wieku pacjenta”.

Co to oznacza w praktyce

To badanie oparte na analizie istniejących danych, a nie test leków na pacjentach, więc nie zmienia dziś zaleceń leczenia. Pokazuje jednak kierunek, w którym może pójść onkologia. W Polsce, podobnie jak w pozostałych krajach UE, o terapii czerniaka decydują obowiązujące wytyczne i refundacja, a oznaczanie mutacji BRAF jest standardową częścią diagnostyki w zaawansowanej chorobie. Pacjenci nie powinni zatem na tej podstawie sami zmieniać planu leczenia ani rezygnować z zaleconych terapii – o wyborze decyduje lekarz prowadzący.

Wnioski z Yale mogą w przyszłości wpłynąć na to, jak projektuje się badania kliniczne, także te prowadzone w Europie: z większą uwagą na wiek uczestników, tak aby wyniki odzwierciedlały realną grupę chorych. Dla osób dbających o profilaktykę niezmienna pozostaje jedna zasada: regularna kontrola znamion i ochrona skóry przed nadmiernym słońcem.

Źródło: Medical Xpress – „Patient age may shape which mutations drive melanoma”